লোকপিয়ল (Census)
জনগণনা নহয় মাথোঁ অংকৰ সমষ্টি,
ই যে দেশৰ প্ৰগতি আৰু সমাজৰ দাপোণ-সৃষ্টি।
আৰম্ভণি : লোকপিয়ল হৈছে দেশ এখনৰ জনসংখ্যা আৰু তেওঁলোকৰ সামাজিক-অৰ্থনৈতিক অৱস্থাৰ চৰকাৰী গণনা। ইয়াৰ জৰিয়তে কেৱল মানুহৰ সংখ্যা গণনা কৰা নহয়, বৰঞ্চ শিক্ষা, জীৱিকা, ভাষা, ধৰ্ম, বাসস্থান আদি বিষয়ৰ তথ্য সংগ্ৰহ কৰা হয়। এখন দেশৰ উন্নয়নমূলক আঁচনি প্ৰস্তুত কৰাত লোকপিয়লৰ বিশেষ গুৰুত্ব আছে।
উদ্দেশ্য আৰু প্ৰয়োজনীয়তা: লোকপিয়লৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে দেশৰ জনসংখ্যা আৰু সমাজৰ অৱস্থা সম্পৰ্কে সঠিক তথ্য সংগ্ৰহ কৰা। এই তথ্যৰ সহায়ত চৰকাৰে শিক্ষা, স্বাস্থ্য, বাসস্থান, কৰ্মসংস্থান আদি ক্ষেত্ৰত নতুন আঁচনি ৰূপায়ণ কৰে। কোন অঞ্চল পিছপৰা আৰু ক’ত অধিক সুবিধাৰ প্ৰয়োজন আছে, সেই বিষয়েও লোকপিয়লৰ জৰিয়তে জানিব পৰা যায়। ইয়াৰ উপৰিও বিধানসভা আৰু লোকসভাৰ সমষ্টি নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰতো লোকপিয়লৰ তথ্য ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
সমাজত লোকপিয়লৰ প্ৰভাৱ: লোকপিয়লৰ তথ্যই সমাজৰ প্রকৃত অৱস্থা প্ৰকাশ কৰে। সমাজত নাৰী-পুৰুষৰ অনুপাত, শিক্ষাৰ হাৰ আৰু পিছপৰা শ্ৰেণীৰ অৱস্থা লোকপিয়লৰ দ্বাৰা স্পষ্ট হয়। ইয়াৰ ফলত চৰকাৰে নাৰী সৱলীকৰণ, শিক্ষাৰ উন্নতি আৰু পিছপৰা শ্ৰেণীৰ উন্নয়নৰ বাবে বিভিন্ন আঁচনি গ্ৰহণ কৰে। লগতে বৈজ্ঞানিক তথ্যৰ জৰিয়তে সমাজৰ বহু অন্ধবিশ্বাস আৰু কুসংস্কাৰ দূৰ কৰাতো লোকপিয়লে সহায় কৰে।
সামৰণি: লোকপিয়ল এখন দেশৰ উন্নয়নৰ দাপোণ স্বৰূপ। ইয়াৰ পৰা পোৱা তথ্যৰ ওপৰত দেশৰ ভৱিষ্যতৰ পৰিকল্পনা নিৰ্ভৰ কৰে। সেয়েহে প্ৰতিগৰাকী নাগৰিকে লোকপিয়লৰ সময়ত সঠিক তথ্য প্ৰদান কৰি দেশ গঠনত সহায় কৰা উচিত।